Emerytura miała być czasem ciszy, własnego rytmu i spokojnych poranków. Tymczasem na koncie pojawia się mniej pieniędzy, a nazwisko komornika coraz częściej pojawia się w głowie. Choć wydaje się, że z takiej sytuacji nie ma wyjścia, istnieją sposoby, by przerwać egzekucję i odzyskać wpływ na swoje pieniądze. Nie zawsze wymaga to cudów ani radykalnych decyzji – czasem wystarczy dobrze dobrany ruch we właściwym momencie. Jak pozbyć się komornika z emerytury? Sprawdzamy!
Spis treści
Czy komornik może zająć emeryturę i w jakim zakresie?
Komornik ma prawo prowadzić egzekucję z emerytury, ale nie oznacza to, że świadczenie może zostać zajęte w całości. Emerytura, podobnie jak wynagrodzenie za pracę, podlega szczególnej ochronie prawnej, która ma zagwarantować dłużnikowi środki niezbędne do życia. Zajęcie emerytury jest możliwe wyłącznie w granicach określonych przepisami i zależy od:
- rodzaju zadłużenia (alimentacyjne lub niealimentacyjne),
- wysokości pobieranego świadczenia,
- obowiązujących kwot wolnych od potrąceń.
Co istotne, egzekucja prowadzona jest zazwyczaj bezpośrednio przez ZUS, który po otrzymaniu zajęcia od komornika sam oblicza dopuszczalne potrącenie i przekazuje środki wierzycielowi. Emeryt nie musi więc samodzielnie dokonywać żadnych rozliczeń.
Warto również pamiętać, że nie wszystkie świadczenia wypłacane emerytom mogą zostać objęte egzekucją – część dodatków i świadczeń socjalnych jest całkowicie wyłączona spod zajęcia.
Ile komornik może zabrać z emerytury według aktualnych przepisów?
Wysokość potrącenia z emerytury jest ściśle ograniczona przepisami i zależy przede wszystkim od rodzaju zadłużenia. Komornik nie działa tu dowolnie – obowiązują konkretne limity procentowe oraz kwota wolna od zajęcia. Obecnie obowiązują takie zasady:
- długi niealimentacyjne (np. kredyty, pożyczki, zaległe rachunki, zobowiązania wobec banków): komornik może zająć maksymalnie 25% emerytury brutto,
- długi alimentacyjne: potrącenie może sięgnąć nawet 60% świadczenia. Emeryt musi jednak otrzymać co najmniej 40% swojego świadczenia – oznacza to, że potrącenie nie może przekroczyć 60%.
Zgodnie z art. 94 ust. 2 ustawy emerytalnej od 1 marca 2025 roku, kwoty emerytur wolne od egzekucji i potrąceń wynoszą:
- przy długach niealimentacyjnych obowiązuje kwota wolna od potrąceń, która ma zapewnić emerytowi minimum środków do życia. Od marca 2025 roku wynosi ona 1 331,03 zł (kwota odpowiadająca 75% minimalnej emerytury brutto),
- przy długach alimentacyjnych również obowiązuje kwota wolna od potrąceń, ale jest znacznie niższa i wynosi 806,67 zł.
W jakich przypadkach emeryci są chronieni przed komornikiem?
Przepisy przewidują kilka sytuacji, w których emeryci są chronieni przed komornikiem – wówczas ten nie może zająć emerytury w całości albo w ogóle nie ma prawa po nią sięgnąć. Ochrona ta ma na celu zapewnienie środków niezbędnych do codziennego funkcjonowania. Emeryt jest chroniony przed komornikiem, gdy:
- otrzymuje emeryturę nieprzekraczającą kwoty wolnej od potrąceń – przy długach niealimentacyjnych komornik nie może zająć świadczenia, jeśli jego wysokość mieści się w granicach kwoty wolnej,
- egzekucja dotyczy zobowiązań niealimentacyjnych – w takich przypadkach potrącenia są ograniczone – zarówno procentowo, jak i przez obowiązek pozostawienia emerytowi kwoty wolnej,
- pobiera świadczenia wyłączone spod egzekucji – komornik nie może zająć m.in.: trzynastej i czternastej emerytury, dodatków i zasiłków socjalnych, świadczeń celowych, np. dopłat do leków i pomocy z opieki społecznej,
- zadłużenie nie zostało jeszcze potwierdzone tytułem wykonawczym – do czasu uzyskania przez wierzyciela prawomocnego tytułu egzekucyjnego komornik nie może rozpocząć egzekucji,
- potrącenie przekracza ustawowe limity – emeryt jest chroniony także wtedy, gdy zajęcie zostało naliczone nieprawidłowo – np. przekracza dopuszczalny procent lub narusza kwotę wolną. W takiej sytuacji można złożyć skargę na czynności komornika lub wniosek o korektę potrąceń.
Czy komornik może zająć 13. emeryturę?
13. emerytura to jednorazowe, dodatkowe świadczenie pieniężne wypłacane wszystkim emerytom i rencistom, niezależnie od wysokości pobieranego świadczenia podstawowego. Po raz pierwszy została wypłacona w 2019 roku, a od 2020 roku – na mocy ustawy – ma charakter świadczenia stałego, przyznawanego corocznie.
Jej wysokość jest zawsze równa minimalnej emeryturze obowiązującej po marcowej waloryzacji, dlatego kwota trzynastej emerytury zmienia się z roku na rok. W 2025 roku 13. emerytura wynosiła 1 878,91 zł brutto, natomiast prognoza na 2026 rok zakłada wzrost do około 1970,98 zł brutto, w zależności od poziomu inflacji i wskaźnika waloryzacji.
Czy komornik może zająć 13. emeryturę? Co istotne, trzynasta emerytura ma szczególny status prawny – środki te nie podlegają zajęciu komorniczemu ani żadnym potrąceniom, niezależnie od rodzaju zadłużenia. Oznacza to, że nawet przy prowadzonej egzekucji z podstawowej emerytury, 13. emerytura musi zostać wypłacona w całości i pozostaje wyłącznie do dyspozycji seniora.
Jak pozbyć się komornika z emerytury?
Dochodzimy do najważniejszego punktu naszego tematu, a mianowicie odpowiedzi na pytanie „jak pozbyć się komornika z emerytury?”. Nikt nie chce znaleźć się w takiej sytuacji i być zmuszonym do oddawania części swojej emerytury komornikowi. Jeśli już jesteśmy w tym miejscu, musimy podjąć odpowiednie kroki i postarać się jak najszybciej spłacić swój dług, aby móc później w spokoju spędzać jesień życia. Oto kilka prostych kroków, które powinniśmy spróbować podjąć:
- Rozmowa z wierzycielem
To najważniejszy krok, jaki warto podjąć. Komornik jedynie realizuje egzekucję i nie ma możliwości negocjowania warunków spłaty. Realne pole do rozmów pojawia się dopiero na etapie kontaktu z wierzycielem – to z nim można ustalić nowe zasady uregulowania długu.
Bezpośrednia rozmowa często pozwala rozłożyć zobowiązanie na dogodne raty, a czasem nawet uniknąć dalszej egzekucji komorniczej. Wierzycielowi, podobnie jak dłużnikowi, zależy na odzyskaniu pieniędzy i bywa skłonny do kompromisu, zwłaszcza gdy istnieje realna możliwość spłaty – np. z oszczędności, lokat lub sprzedaży części majątku. Zdarza się również, że wierzyciel zgadza się na częściową spłatę długu, umarzając pozostałą kwotę.
W bardziej skomplikowanych przypadkach warto skorzystać z pomocy kancelarii prawnej – doświadczeni negocjatorzy często są w stanie wypracować korzystniejsze warunki porozumienia.
- Podjęcie dodatkowej pracy
Emerytura to czas, gdy nie chcemy być już zobowiązani pracą. Jednak posiadając długi, może się ona okazać najlepszym sposobem na szybkie pozbycie się ich. Jeśli zdrowie pozwala nam na aktywność zawodową, znacznie lepszym wyborem niż zastanawianie się „ile komornik zabierze z emerytury”, jest podjęcie dodatkowego zatrudnienia, które pozwoli nam spłacić cały dług. Często nawet pół roku lub rok wystarczy, żeby uregulować wszystkie zobowiązania. Warto rozważyć, chociaż posadę na pół etatu.
- Pomoc rodziny
Warto też pomyśleć o wsparciu w spłacie długu. Wielu z nas w takich chwilach może liczyć na pomoc rodziny. Ludzie nam bliscy bardzo często są w stanie wspomóc nas w tak ciężkiej sytuacji. Proszenie o pomoc, szczególnie tę finansową, nie należy do łatwych rzeczy. Niemniej często jest to konieczne. Co więcej, niekiedy nie zdajemy sobie sprawy, że innym na nas zależy i możemy liczyć na życzliwą dłoń.
Jak negocjować z wierzycielem, aby uniknąć zajęcia komorniczego z emerytury?
Nie zwlekaj z negocjacjami z wierzycielem i zwiększ szansę na uniknięcie zajęć komorniczych z emerytury. Wierzyciel zwykle preferuje dobrowolną spłatę niż wieloletnie potrącenia z emerytury, dlatego nie rezygnuj z rozmowy nawet wtedy, gdy komornik już działa.
Najważniejsze jest, by rozmawiać bezpośrednio z wierzycielem, a nie z komornikiem. To wierzyciel decyduje o warunkach spłaty i może zgodzić się na raty, ugodę lub częściowe umorzenie długu w zamian za regularne wpłaty. Podczas rozmów warto jasno przedstawić swoją sytuację finansową i zaproponować konkretne rozwiązanie – np. raty dostosowane do wysokości emerytury lub jednorazową spłatę części zadłużenia.
Jeśli dojdzie do ustaleń, powinny one zostać potwierdzone na piśmie. Dopiero wtedy możliwe jest wstrzymanie lub cofnięcie egzekucji. W trudniejszych przypadkach pomoc prawnika lub doradcy może znacząco zwiększyć skuteczność negocjacji.
